Tartan Day in Schotland: een bijzondere dag!

Waarom heeft de ruitstof of te wel de Tartan wereldwijd een Tartan Day?

Shepherd's PlaidSommigen denken dat de tartan een uitvinding was van Walter Scot als onderdeel van het romantische beeld dat hij in zijn verhalen en gedichten over Schotland wilde schetsen.
Niets is echter minder waar. De allereerste tartan in Schotland is gevonden in Falkirk en dat was al in het jaar 23! De kleuren waren in die tijd veel zachter en vager omdat er alleen plantaardige verfstoffen gebruikt werden. We kennen die stijl nog steeds als Shepherd’s Plaid.

Het woord tartan slaat op een stuk stof met een eenvoudig ruitpatroon, meestal van wol, maar soms ook van zijde en linnen. Een van de eerste rekeningen die gevonden is, is voor tartan kousen voor King James V in 1538.

De kleuren werden steeds helderder omdat bijv. cochenille, een helder rode kleurstof die afgescheiden wordt door een kever in zuid Amerika beschikbaar kwam.

Jacobites in CullodenDe ruitstoffen werden steeds populairder en werden min of meer het symbool voor de Highlands en toen de Jacobieten in opstand kwamen tegen de Engelsen onder leiding van Bonnie Prince Charlie werd de tartan ongekend populair.
Toen zij verslagen werden bij Culloden in 1746 werd de bevolking, die de Jacobieten geholpen had, enorm gestraft, uitgemoord, verdreven en …… de Dress Act werd ingevoerd, waarin het dragen van tartan verboden werd. Deed men het toch dan dreigde verbanning naar een kolonie gedurende 7 jaar!

Black Watch tartanOndanks het verbod en de dreiging van verbanning, bleef iedereen het gewoon dragen, ook omdat veel arme bewoners zich geen andere kleding konden veroorloven.
De regering zag zich op een gegeven moment gedwongen om het dragen van tartan weer toe te staan in 1782 en bepaalde onderdelen van het leger in The Highlands kregen zelfs Tartan uniformen: de beroemdste is The Black Watch!

George IV in kiltToen Koning George IV Schotland in 1822 bezocht droeg hij een prachtige kilt, maar daaronder wel een hele strakke rose maillot om zijn dikke, opgezette benen een beetje te camoufleren. De schilderijen uit die tijd laten hem echter zien zonder de maillot en mooie bijpassende kniekousen.  Het standbeeld waar hij deze kleding draagt staat in Edinburgh, een teken dat de tartan niet alleen
meer symbool voor de Highlands was maar van heel Schotland.

Halverwege de 19e eeuw kregen de Clans officieel een eigen tartan en werd de kleding steeds mooier, versierder en duurder. De tartan voor kleding voor alledag bleef nog Highland dress for weddingswel bestaan maar iedere clan kreeg ook speciale kleding die gedragen wordt tijdens huwelijken en begrafenissen en andere officiële bijeenkomsten.

In de 20e eeuw werd de tartan ook ontdekt in de modewereld en steeds meer verschillende gemeenschappen dragen het om hun boodschap uit te dragen.

Scotland’s official Register of Tartans werd in 2009 opgericht en is gehuisvest in de National Archives in Edinburgh.  Alle geregistreerde tartans zijn hier opgeslagen en voor iedereen toegankelijk. Wil je een eigen National Archives Edinburghtartan ontwerpen en daarna laten registreren? Zoek uit of jouw ontwerp uniek is en volg de regels en je eigen ontwerp wordt bijgeschreven in het Register.

De eerste Tartan Day vond plaats  op 6 april 1982 in New York om te vieren dat de Dress Act 200 jaar geleden opgeheven werd.


Tartan Day Parade 2014

Tartan Day wordt nu in de week van 6 april over de hele wereld gevierd door mensen met Schotse roots, die daarmee aan willen geven dat Schotland het mooiste land ter wereld is (zou er een connectie met Friesland zijn? In het Friese volkslied wordt immers ook gezegd:
“Ik sjong it baeste lân fenn’ ierde “)

“It is not for glory nor riches, nor honours that we wear tartan, but for Scotland and the wind between our legs” , is een ondeugende variatie op de beroemde zin in

The Declaration of Arbroath in 1320:

Declaration of Arbroath“For as long as but a hundred of us remain alive, never will we on any conditions be brought under English rule. It is not for glory, nor riches, nor honours that we are fighting, but for freedom — for that alone, which no honest man gives up but with life itself”.

 

Arbroath AbbeyArbroath Abbey ( ten noordoosten van Dundee)  is ieder jaar op 6 april gratis toegankelijk tijdens het Tartan Day Event.

Bekijk onze Schotland reizen  op eigen gelegenheid  en kies welk gebied u wilt verkennen om met eigen ogen te zien of Schotland zo bijzonder is als zij zelf beweren!

Met dank aan The Chain Mail van Historic Scotland

Advertenties

Over Tina Somberg-Buiks

Enthousiaste Groot-Brittannië reiziger en ervaren reisleidster. Samensteller van reizen voor individuele reizigers op eigen gelegenheid en groepsreizen voor kleine groepen, die ik dan zelf begeleid. De passie voor dit land is ontstaan tijdens de reizen door de prachtige landschappen, de ontmoetingen met de vrij excentrieke bewoners, de bezoeken aan de talloze musea en bezienswaardigheden en de studie Engels MO-A, MO-B en uiteindelijk de doctoraal studie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.
Dit bericht werd geplaatst in Achtergrond verhalen, Festivals Schotland, Reis nieuws, Reizen Schotland, Schotland, Tradities en gebruiken en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s