Overblijfselen van de laatste 2 krijgsgevangenkampen in Schotland

hallmuir chapel buitenkantLangs een stille weg net buiten het stadje Lockerbie staan een paar verweerde keten/barakken: de overblijfselen van  Hallmuir Prisoner of War Camp. Gelukkig wijzen de bruine borden de weg omdat je deze plek anders zeker zou missen. Niets verraadt aan de buitenkant wat er in een van deze keten te vinden is, maar op het moment dat u de deur opent, wordt het duidelijk. Het is nl. de Hallmuir Ukrainian Chapel, die hier door krijgsgevangenen uit de Oekraïne gebouwd is vanaf mei 1947.
Het kamp werd in 1942 gebouwd om de 450 Duitse en Italiaanse gevangenen te huisvesten en de kapel werd toen gebruikt door de Italiaanse gevangenen. Rond 1947 stond het kamp leeg omdat de Italianen gerepatrieerd waren.

Hallmuir Chapel 2In 1943 werd de 14e “Galicia” Division of the Waffen-SS  opgericht in het door de Duitsers bezette Oekraïne. Vrijwilligers en gewone soldaten meldden zich aan en deden dienst onder leiding van Duitse officieren. Dit was niets bijzonder en vond ook plaats in andere bezette landen. De Oekraïners kozen er bewust voor omdat zij in de veronderstelling leefden dat zij onder de nazi’s meer kans maakten om uiteindelijk een onafhankelijk land te worden, dan onder de Sovjets.

De 14e Divisie vocht de volgende 2 jaar samen met de Duitsers tegen de Sovjets en partizanen aan het oostelijke front. De naam veranderde in de 1e Divisie van het Oekraïense nationale leger, maar het hielp allemaal niets, want op 10 mei 1945 werden zij gedwongen om zich aan de Britse en Amerikaanse troepen over te geven en de mannen werden gevangengezet in  Rimini.

Hallmuir Chapel 1Na de Conferentie van Jalta in 1946 werden vele krijgsgevangenen, die geclassificeerd konden worden als Sovjet burgers, teruggestuurd en hen wachtte een vreselijk lot: voor het vuurpeloton of verbanning naar de kampen in Siberië. De Oekraïens Grieks katholieke kerk haalde echter Paus Pius XII over om de Oekraïense krijgsgevangenen te sparen omdat het goede vrome katholieken waren en felle tegenstanders van de communisten.

Hallmuir Chapel 4Zij kregen de keus om naar Canada te emigreren of naar Schotland. Op 15 mei 1947 kwamen 1500 mannen met het schip India Victory aan in de haven van Glasgow. 450 van hen werden naar het krijgsgevangen kamp in Hallmuir gebracht, waar ze werk vonden op boerderijen en bosbouw projecten. De kapel werd veranderd in een Oekraïens Orthodoxe kerk. De andere keten raakten in verval, maar de landeigenaar gaf toestemming dat de kapel in gebruik mocht blijven en tot op de dag van vandaag vinden er nog steeds kerkdiensten plaats.

hallmuir chapel kruis buitenHij is opengesteld voor bezoekers en een bezoek is zeer de moeite waard. Aan de zuidkant staat de Ukranian Memorial: een wit kruis met aan weerszijden de vlaggen van Oekraïne en Schotland. Hier staat ook een caravan, waar achtergrondinformatie over de kapel te vinden is.

Een plek die echt op mijn verlanglijstje staat!

Er zijn duidelijke overeenkomsten met de wereldberoemde Italian Chapel op het eiland Orkney ten noordoosten van Schotland. Hallmuir Chapel is eigenlijk net zo bijzonder, maar is nooit een echte toeristentrekker geworden.

Camp 60 op Lamb Holm Orkney

In 1942 werden 550 Italiaanse krijgsgevangenen, die in noord Afrika gevangen genomen waren vervoerd naar Orkney, waar ze te werk gesteld werden als arbeiders om de Churchill Barriers aan te leggen. HMS Royal Oak werd door een Duitse onderzeeër tot zinken gebracht en men wilde kost wat kost voorkomen, dat dit weer zou kunnen gebeuren. De Barriers , 4 wegen voor de ingang, moesten er voor zorgen dat de toegang vanuit het oosten geblokkeerd werd. Krijgsgevangenen mochten echter niet aan militaire projecten meewerken, dus werden de Barriers ook wegen, die de zuidelijke eilanden met elkaar verbonden en ze liggen er nog steeds.

the Italian Chapel 2Camp 60  werd hun thuishaven tot  1945. Er stonden 13 barakken en de Italianen legden goede paden aan en zelfs groente en bloemen tuinen. Ze bouwden ook een theater en een recreatie zaal compleet met biljart tafel. In het midden van het kamp maakte een van de gevangenen Chiocchetti het standbeeld van St. George die de draak doodt van prikkeldraad bedekt met beton. Boven op wappert de Italiaanse vlag.

Dit standbeeld en de barak waar de kapel is gevestigd zijn de enige overblijfselen van Camp 60.

the Italian Chapel 1The Italian Chapel  werd in 1943 gebouwd in 2 Nissen huts, die aan elkaar bevestigd werden. Een deel zou in gebruik genomen worden als kapel en het andere deel als school.  De Nissen huts werden geschonken, maar hoe de kapel er uiteindelijk uit zou komen te zien, werd aan de gevangenen zelf overgelaten.

Al gauw bleek dat velen onder leiding the Italian Chapel 4van Chiocchetti hun vrije tijd graag wilden opofferen voor het maken van een prachtige kapel, waar ze nog een beetje een ‘Italiaans’  gevoel kregen in dit koude en zo afgelegen Schotse eiland. De wanden werden van gipsplaat gemaakt en het altaar en alles wat daar bij hoort van beton. De twee ramen werden gemaakt van geschilderd glas en de gouden gordijnen kwamen helemaal uit Exeter in zuid Engeland en werden betaald door de gevangenen zelf. Het prachtige scherm werd door 1 persoon van smeedijzer gemaakt en er werd 4 maanden aan gewerkt.
Alles werd prachtig beschilderd en staat nu nog altijd te pronken als een echt kunstwerk!

the Italian Chapel 3Toen dit eerste deel klaar was stak het wel erg af tegenover het nog kale stuk en ook dit werd voortvarend aangepakt. Ook hier kwam gipsplaats dat deels mooi beschilderd werd en deels geschilderd werd als stenen muur.

De buitenkant zag er echter nog steeds heel sober uit en ook hier werd met vereende krachten aan gewerkt. De stalen wanden werden in beton gezet, zodat de Nissen huts niet meer herkenbaar waren, er kwam een voorportaal, mooie ramen en het hoofd van Christus boven de deur.

Toen de oorlog afgelopen was en de meeste krijgsgevangenen terugkeerden naar hun vaderland, beloofde de Lord Lieutenant of Orkney, die ook eigenaar was van Lamb Holm dat de lokale bevolking goed voor de kapel zou zorgen en hem zou onderhouden.

Het werd steeds meer een toeristen trekker en in 1958 werd er een commissie in het leven geroepen, die er voor moest zorgen dat deze kapel als erfgoed bewaard zou blijven.

the Italian Chapel 5In 1960  betaalde de BBC de overtocht van  Chiocchetti, die het schilderwerk helemaal restaureerde. Zijn bezoek werd afgesloten met een kerkdienst waarin de kapel opnieuw ingewijd werd en 200 inwoners uit Orkney aanwezig waren. De dienst werd uitgezonden op de Italiaanse radio.

In 1964 keerde Chiocchetti samen met zijn vrouw nogmaals terug en schonk de 14 houten kruisen van de kruisweg.

In 1992, 50 jaar nadat de Italianen daar naar toe gebracht werden, brachten 8 van de voormalige krijgsgevangenen een bezoek aan Orkney, maar Chiocchetti was toen al te zwak. Hij stierf in 1999 in de wetenschap dat zijn meesterwerk zal blijven bestaan ter nagedachtenis aan zijn artistieke talenten maar vooral aan de wilskracht van de krijgsgevangenen en de bewoners van Orkney, die het tot in lengte van dagen zullen blijven onderhouden.

Ik heb deze kapel 2 maal bezocht en was zeer onder de indruk wat deze mannen voor elkaar gekregen hebben, maar ook van het feit dat ze zo’n sterke band met de bewoners van Orkney opgebouwd hebben.

the Italian Chapel6

Met dank aan Undiscovered Scotland.

Advertenties

Over Tina Somberg-Buiks

Enthousiaste Groot-Brittannië reiziger en ervaren reisleidster. Samensteller van reizen voor individuele reizigers op eigen gelegenheid en groepsreizen voor kleine groepen, die ik dan zelf begeleid. De passie voor dit land is ontstaan tijdens de reizen door de prachtige landschappen, de ontmoetingen met de vrij excentrieke bewoners, de bezoeken aan de talloze musea en bezienswaardigheden en de studie Engels MO-A, MO-B en uiteindelijk de doctoraal studie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.
Dit bericht werd geplaatst in 2014 Year of Homecoming, Achtergrond verhalen, Bijzondere plekken, Homecoming Scotland 2014, Reizen Schotland, Schotland, Tips en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s